أبو ريحان البيروني ( مترجم : احمد آرام )

92

تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى )

BH خواهد بود . تفاضل ميان AH را كه متمّم ارتفاع است با ZH كه ميل خورشيد است پيدا مىكنيم تا AZ كه عرض بلد است به‌دست آيد . و اگر ارتفاع از نقطهء جنوب B حساب شود ، و ميل خورشيد شمالى باشد همچون ZT ، ارتفاع TB است و از افزودن AT متمّم ارتفاع بر ميل ZT عرض بلد يعنى AZ معلوم مىشود . و اگر خورشيد هيچ ميل نداشته باشد ، ارتفاع ZB مىشود و متمّم آن AZ عرض بلد است . [ شكل 17 ] و اگر ارتفاع چهاريك تمام [ دايره ] باشد ، و خورشيد داراى ميل باشد ، AZ برابر با عرض بلد است . و اگر ارتفاع نصف النّهارى از نقطهء شمال D حساب شود و اندازه‌اى چون DK داشته باشد ، متمّم ارتفاع يعنى AK را از ميل ZK مىكاهيم ، و AZ كه باقى مىماند عرض بلد است . و اگر خورشيد بىميل و ارتفاع آن چهاريك تمام باشد ، يا ميلى داشته باشد و ارتفاع آن با متمّم ميل آن برابر باشد ، آنگاه بر خطّ استوا قرار داريم .